Samen pionieren voor een flexibel energienet

Door Marjolein Hulsebosch 01-08-2017

Het is inmiddels een bekend gegeven; een energiesysteem dat steeds meer gevoed wordt door duurzame energiebronnen moet zich aanpassen aan de grillen van de natuur. Tegelijkertijd zien we trends dat we door de energietransitie meer en meer elektrische apparatuur gaan gebruiken, zoals elektrische auto’s en warmtepompen in plaats van de cv op aardgas. Ook willen we nu nog alle zelf opgewekte energie terugleveren aan het energienet. Hoe snel iedereen een elektrische auto heeft en een gasloos huis met zonnepanelen, weten we echter niet precies. Dat is van veel factoren afhankelijk. Wat we wel weten is dat het energienet zwaarder belast wordt en er knelpunten in ons net ontstaan. Dát willen we voor zijn. 

Pionieren met onder meer startups en energieverbruikers

Netbeheerders hebben dan de keuze: investeren in zwaardere kabels waardoor het net duurder wordt voor hun aangesloten klanten. Of, zoals Stedin, proactief met de markt in gesprek over waardevolle diensten zodat we grote investeringen uitstellen of wellicht helemaal niet meer nodig zijn. Afhankelijk van de werkelijke snelheid van de transitie. Vanzelfsprekend blijven hierbij een hoge kwaliteit en een betrouwbare energievoorziening dé criteria. 

Bijna een jaar geleden introduceerde Stedin het FLEX Versnellingsprogramma. Wij zien dat flexibiliteit waarde heeft voor het 1) behouden van balans tussen vraag en aanbod 2) profiteren van variërende prijzen voor aanbod of gebruik van energie (portfoliomanagement) 3) voorkomen van knelpunten in het energienet. In het programma onderzoeken we hoe waardevol nieuwe diensten kunnen zijn voor het energiesysteem, gericht op die derde waarde. Marktpartijen hebben daar wel ideeën over, blijkt uit de samenwerkingen tot nu toe.

Zo bekijken BAM en Enervalis nu hoe ze de piekbelasting van het net beïnvloeden door het besturen van energiemodules in Nul-op-de-meter woningen. Afgelopen kwartaal vond in de woningen een nulmeting plaats, zodat het effect van de besturing gemeten kan worden. 

En Sympower onderzoekt of het de piekbelasting op onze netten kan verminderen door aansturing van warmtepompen en elektrische boilers. Het werven van klanten blijkt geen sinecure. Om die reden hebben we recent in samenspraak met Sympower besloten via een andere strategie invulling te geven aan de pilot. 


Zonnepanelen in Amersfoort

Leerpunten uit pilots tot nu toe

We ervaren dat de markt voor flexibiliteitsoplossingen langzaam op gang komt. Een van de redenen is dat het voor partijen nog lastig is om een positieve business case te realiseren. We leren in het programma dat het verdienmodel van flexibiliteitsoplossingen bestaat uit meerdere elementen. Zo zien we dat marktpartijen nu al geld kunnen verdienen met het aanbieden van flexibiliteit op de onbalansmarkt (de nationale dagmarkt van aanbod en verkoop van energie). Er ligt dan ook een focus op het voldoen aan de eisen om toe te treden tot deze markt. Nu kennen we geen waarde toe aan het oplossen van congestie in de netten, maar dit kan op termijn wel een onderdeel van het verdienmodel zijn. Partijen erkennen dit en moeten een ideale mix vinden in hun verdienmodel, maar dit kost vanzelfsprekend tijd. Het toekennen van waarde voor congestieoplossingen kan een eenvoudige oplossing zijn en tegelijkertijd een stimulans voor flexoplossingen. 

De pilot met Qurrent is gestopt vanwege beperkte deelname van eindgebruikers. Er lijkt nog weinig draagvlak bij consumenten voor het aanbod van de flexibiliteitsoplossing. Daarmee wordt wellicht een andere, meer maatschappelijke route voor de energietransitie belangrijker. Een route die verder gaat dan technologisch ingestoken analyses en pilots en waarbij de sleutel ligt bij het centraal stellen van sociale veranderingen en klantbehoefte. Inzicht in de technische potentie en waarde van een flexoplossing voor verschillende partijen is een belangrijk onderdeel. Maar is dit voldoende om klanten over de streep te trekken? Wat is de juiste sleutel naar de klant?  

Nieuwe samenwerkingen

Binnenkort start onze samenwerking met Duroplan. Met inzet van hun product Durocan willen zij het effect meten op de piekbelasting van het energienet. Dit slimme buffervat met water, houdt zelfs rekening met de weersverwachting. Een innovatie die na de zomer wordt getest bij vijf huishoudens. Ook iwell start een pilot bij appartementencomplexen waarbij de accu een deel van het piekverbruik, door bijvoorbeeld de lift, afzwakt. Hierdoor kunnen zij misschien wel toe met een kleinere aansluiting. Kostenverlaging voor de klant dus. 

Win-win door flexibiliteit 

We weten niet hoe snel de veranderingen op energiegebied gaan. Door deze onzekerheden is het waardevol om een goede inschatting te kunnen maken over wat er precies gaat gebeuren. Als we een investering die 40 jaar of meer mee moet gaan, een paar jaar uit kunnen stellen, geeft dit ons de ruimte – de flexibiliteit- om de beste oplossing te bepalen. Stedin blijft daarom inzetten op flexibiliteit, omdat het een uitstekend middel is om duurzaam opgewekte energie beschikbaar en betaalbaar te houden voor iedereen.

Wil je meer weten over het Flex Versnellingsprogramma? Mail Marjolein Hulsebosch via marjolein.hulsebosch@stedin.net

Deel dit artikel