Ten einde raad in bitterkoude oorlogswinter

04-05-2017
Scheveningse Bos in 1945

Foto: Menno Huizinga/NFA, coll. Nederlands Fotomuseum

Op de foto zie je het Scheveningse Bos, een paar weken na de bevrijding. Of liever gezegd: wat er nog van over is. Grotendeels gekapt door mensen die in de ijskoude hongerwinter van 1944/1945 ten einde raad waren. Want behalve een groot gebrek aan voedsel hadden de mensen in met name de vier grote steden geen elektriciteit en brandstof om te verwarmen en te koken.

Kolen uit Limburg konden niet worden aangevoerd, het zuiden van Nederland was tenslotte al bevrijd. En omdat het personeel van de Nederlandse Spoorwegen in september ’44 gestaakt had, hadden de Duitsers als straf in het begin van de winter zes weken lang elk transport van voedsel en brandstof geblokkeerd. Daardoor waren de voorraden al op voordat de winter goed en wel begon. Al gauw was er geen elektriciteit meer. Vanwege de kou werd alles wat ook maar enigszins brandbaar was, in de kachel gestopt. 

Het ‘stelen’ van hout was ten strengste verboden. Wie betrapt werd, riskeerde gevangenisstraf. Of erger, zoals je op het bord op de foto leest. Ten einde raad waagden veel mensen het er toch maar op. Ook in de steden werd alles wat branden kon, mee naar huis gesleept. Alleen al in Utrecht werden op die manier zo’n vijfduizend bomen gekapt. Desondanks kwamen in eerste maanden van 1945 meer dan twintigduizend mensen om het leven van de honger en kou. Na de bevrijding kwam de elektriciteitsvoorziening heel voorzichtig weer op gang. Er was nog lang schaarste. Wie ongeoorloofd elektriciteit gebruikte, kon veroordeeld worden tot een jarenlange gevangenisstraf of extreem hoge boetes: tot wel 10.000 gulden.

Herdenking

Vandaag, 4 mei, herdenken we de mensen die slachtoffer zijn geworden van oorlogsgeweld sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Stedin maakt de herdenking op de Haagse Waalsdorpervlakte mede mogelijk. We zorgen dat het herdenkingsvuur veilig brandt en de flambouwen niet uitwaaien

Deel dit artikel

Wilt u Stedin helpen bij het verbeteren van de website?