EERDER AANVRAGEN
IN HET BOUWPROCES

Door het volle stroomnet is er sinds 1 juli een wachtlijst voor alle aanvragen van verzwaringen en nieuwe aansluitingen. Het prioriteringskader van de ACM bepaalt dat maatschappelijk belangrijke projecten op de wachtlijst voorrang krijgen, zodra er netcapaciteit beschikbaar is in een gebied. Eerst zijn projecten aan de beurt die zorgen voor meer ruimte op het stroomnet. Daarna komen functies die bijdragen aan veiligheid, zoals brandweer, ziekenhuizen en drinkwater. Nieuwe woningen en scholen krijgen als derde voorrang.

Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten eerder een aanvraag doen in het bouwproces. Dit doet u via mijnaansluiting.nl.
Let op: eerder aanvragen geeft geen garantie dat er op tijd ruimte is op het stroomnet. Het helpt om projecten beter in te plannen.

Update juli 2026 

De werkwijze voor ‘Eerder aanvragen in het bouwproces’ is verder uitgewerkt. Gemeenten kunnen zich nu voorbereiden op het indienen van aanvragen voor transportcapaciteit vanaf 1 oktober 2026.  

Wat is nieuw?

Gemeenten worden gevraagd zich nu al voor te bereiden door projecten, projectgegevens en benodigde bewijslast in kaart te brengen. Voor de start van de nieuwe werkwijze geldt een eenmalige gefaseerde indiening van aanvragen op basis van het geplande startbouwjaar van projecten.  

Meer informatie

Hoe werkt "Eerder aanvragen in het bouwproces"? 

Gemeenten kunnen vanaf 1 oktober 2026 eerder in het bouwproces aanvragen doen voor nieuwbouwprojecten van:

  • woningbouw;
  • collectieve woonvormen;
  • onderwijshuisvesting.  

U kunt een aanvraag doen via mijnaansluiting.nl voor bouwprojecten tot 10 jaar vooruit. U dient een aanvraag in per bouwfase. Nieuwe aanvragen worden gefaseerd behandeld, waarbij naar de startdatum van het bouwproject wordt gekeken. 

Bij een aanvraag hebben wij de volgende informatie nodig:

  • Aantal & type aansluitingen & type bouw (hoogbouw of laagbouw), bijvoorbeeld: 100 aansluitingen 3x25A laagbouw, 50 aansluitingen 3x25A hoogbouw  
  • Aantal & type aansluitingen voor collectieve voorzieningen en voor onlosmakelijk verbonden activiteiten  
  • Wijze van verwarmen op planniveau, bijvoorbeeld bodemwarmtepomp / luchtwarmtepomp / warmtenet  
  • Gewenste datum definitieve aansluitingen per fase  
  • Precieze locatie van het project (polygoon)     

Wat levert eerder aanvragen op?

Door eerder aan te vragen ontstaat meer duidelijkheid:

  • U weet eerder of er ruimte is op het stroomnet voor een project.
  • U kunt plannen beter afstemmen op beschikbare capaciteit.
  • U verkleint onzekerheid in de ontwikkeling van het project.
  • Eerder aanvragen geeft geen garantie op ruimte op het stroomnet.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is het eerste aanspreekpunt voor gemeenten in dit proces. Meer informatie vindt u op de website van VNG. 

Het nieuwe prioriteringskader zorgt niet voor extra ruimte op het stroomnet. Het bepaalt alleen wie het eerst aan de beurt is zodra er ergens ruimte op het net vrijkomt. Per regio en zelfs per elektriciteitsstation is de situatie verschillend.

Maatschappelijk prioriteren

Vraag apart prioritering aan 

Naast een aanvraag voor aansluitingen en transportcapaciteit  binnen de werkwijze Eerder aanvragen, doet u als gemeente (of gemachtigde projectontwikkelaar) een aparte aanvraag voor het krijgen van prioriteit. Prioriteit aanvragen doet u via Stedin. Hiervoor gelden de regels die de ACM heeft bepaald. Bekijk welke stukken u nodig heeft om prioriteit aan te vragen (de zogenaamde bewijslast). 

Vraag maatschappelijke prioritering aan

Krijgt uw bouwproject prioriteit? Dan schuift uw aanvraag door naar prioriteitscategorie 3 van de wachtlijst.  Kunt u nog niet voldoen aan de bewijslast voor prioritering? Dan kunt u alvast aansluitingen en capaciteit aanvragen en pas in een latere fase prioriteit aanvragen. De exacte plek die u op de lijst krijgt, wordt bepaald door de datum van de aanvraag van transportcapaciteit, niet door de datum van de prioriteitstoekenning. Komt er capaciteit beschikbaar in een gebied? Dan wordt dit vrijgegeven op volgorde van de wachtlijst.

Kleinschalig onlosmakelijk verbonden activiteiten (KOVA) bij bouwprojecten

Bij woningbouwprojecten kunnen ook voorzieningen nodig zijn die niet uit woningen bestaan, maar wel noodzakelijk zijn voor het functioneren van het project. Denk bijvoorbeeld aan een kleine supermarkt, buurtvoorziening of andere kleinschalige functie die onlosmakelijk verbonden is met de woningbouw. Om duidelijkheid te geven over de toepassing van het prioriteringskader hebben de regionale netbeheerders gezamenlijk beleid opgesteld voor KOVA.

Wanneer is er sprake van KOVA?

Een activiteit valt alleen onder KOVA als aan alle onderstaande voorwaarden wordt voldaan:

  • de activiteit is kleinschalig;
  • de activiteit is onlosmakelijk verbonden met de woningbouwontwikkeling;
  • het hoofddoel van het project is wonen;
  • de activiteit heeft een ondergeschikt karakter ten opzichte van wonen;
  • zonder de activiteit kan de woningbouwontwikkeling redelijkerwijs niet worden gerealiseerd;
  • er is geen sprake van een zelfstandige commerciële ontwikkeling of gebiedsontwikkeling.

Belangrijk om te weten

Collectieve voorzieningen die direct verbonden zijn aan de woonfunctie, zoals liften, centrale verlichting of collectieve warmtevoorzieningen, gelden niet als kleinschalig onlosmakelijk verbonden activiteiten (KOVA) en tellen dus niet mee als KOVA-budget.  

Het KOVA-budget geldt voor het totale woningbouwproject.  

Aanvragen boven het beschikbare KOVA-budget komen niet in aanmerking voor prioritering binnen de categorie wonen en moeten apart worden aangevraagd.  

Hoeveel vermogen kan worden gevraagd voor KOVA?

Binnen een woningbouwproject kan per woning maximaal 1,3 kilowatt aan KOVA-vermogen worden aangevraagd. Deze norm is gebaseerd op 7,5% van de maximale doorlaatwaarde van een standaard woningaansluiting en vormt een uniforme grens voor alle netbeheerders.

Hoe is dit beleid tot stand gekomen?

Bij de ontwikkeling van dit beleid hebben regionale netbeheerders samengewerkt met vertegenwoordigers van gemeenten, projectontwikkelaars, brancheorganisaties en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Er is een uitgebreid verslag van deze samenwerking, de analyse en de uitkomsten gemaakt.

De nieuwe werkwijze is nog niet volledig klaar

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) werken de nieuwe aanpak op dit moment verder uit, samen met de Autoriteit Consument en Markt (ACM), het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK), het ministerie van Economische zaken en Klimaat (EZK) en de netbeheerders. Omdat er nog juridische en praktische vragen openstaan, is de aanpak nog niet af. 

'Eerder aanvragen' biedt geen garantie voor het krijgen van ruimte op het net  

Vanaf 1 juli 2026 komt de eerder gereserveerde netcapaciteit voor kleinverbruik stapsgewijs vrij. We kennen deze ruimte toe op volgorde van de wachtlijst: eerst categorie 2, daarna categorie 3.  

Woningbouw en scholen vallen in categorie 3. Binnen elke categorie geldt: wie het eerst een aanvraag voor transportcapaciteit heeft gedaan, is het eerst aan de beurt. Dat betekent dat klanten in categorie 2, én klanten die hoger staan in categorie 3, eerder capaciteit krijgen. Daarom is er – ook met de nieuwe werkwijze Eerder aanvragen vanaf 1 oktober 2026 – geen garantie dat school- of woningbouwprojecten tijdig stroom krijgen.  

Hoe lang kan de wachttijd worden?  

Wachttijden voor nieuwe aansluitingen of verzwaringen van bestaande aansluitingen kunnen flink oplopen. Soms moeten we eerst het net uitbreiden – zoals nieuwe kabels leggen, elektriciteitshuisjes of verdeelstations bouwen. Dat kost veel tijd. Daardoor kan het jaren duren voordat er weer ruimte is op het net. Een vervelende situatie, want dit heeft grote impact op plannen, ambities en wensen van gemeenten, projectontwikkelaars, bedrijven en bewoners. Hoeveel ruimte er is en wanneer het net is uitgebreid, verschilt per locatie. Er kan eerder ruimte vrijkomen door flexibele maatregelen.

Aanmelden voor regeling Onder handen werk is niet meer mogelijk

Lopende, concrete woningbouwprojecten die uiterlijk vóór 1 april 2029 starten met de bouw, vallen onder de noemer Onder handen werk. Deze projecten kunnen zekerheid krijgen over transportcapaciteit, wanneer zij voldoen aan de landelijke voorwaarden én wanneer er ruimte is op het net. Projecten aanmelden voor 'Onder handen werk' is na 1 juli 2026 niet meer mogelijk. Op de webpagina Onder handen werk publiceren wij de lijst met projecten die aan de criteria voldoen.

Veelgestelde vragen

Wat kunt u nu al doen?

U kunt zich voorbereiden op een aanvraag vanaf 1 oktober 2026.

  • Breng uw woningbouw- en onderwijsprojecten in kaart.

  • Controleer of voor projecten al capaciteit is aangevraagd.

  • Verzamel de gegevens die nodig zijn voor de aanvraag.

  • Bereid de bewijslast voor maatschappelijke prioritering voor.  

Zo kunt u uw aanvraag sneller indienen zodra de regeling start.

Wat betekent het nieuwe kader voor lopende woningbouwprojecten waarvoor al een aanvraag is gedaan maar nog geen capaciteit is toegekend? 

Is uw aanvraag voor 1 juli gedaan volgens de vereisten die de netbeheerder van u vraagt? Dan wordt deze nog volgens het huidige proces van uw regionale netbeheerder behandeld en krijgt u hier ook capaciteit voor toegekend als deze beschikbaar is. 

Hoe kunnen gemeenten in de periode direct na 1 juli 2026 aanvragen indienen? 

Tussen 1 juli en 1 oktober kunnen gemeenten voor projecten die al ver ontwikkeld zijn capaciteit aanvragen via de reguliere procedure op MA.nl. De aanvraag komt dan op de wachtlijst. Projecten die nog niet concreet genoeg zijn en te ver in de toekomst liggen moeten wachten tot na 1 oktober 2026 als de nieuwe werkwijze Eerder aanvragen er is. 

Waarom is het belangrijk dat u uw aanvraag compleet is?  

Een complete aanvraag zorgt dat we uw project op tijd kunnen beoordelen en meenemen. Is uw aanvraag voor transportcapaciteit niet compleet? Dan kunnen we deze niet verwerken. Hierdoor kunnen we uw aanvraag niet op de wachtlijst plaatsen en niet meenemen bij vrijgave van capaciteit. Is uw aanvraag voor maatschappelijke prioriteit niet compleet? Dan telt uw aanvraag voor transportcapaciteit mee zonder prioriteit. Aanvragen met prioriteit van andere partijen, komen dan eerder aan de beurt. Zorg dus dat beide aanvragen compleet zijn om vertraging te voorkomen. 

Hoe werkt het vrijgeven van capaciteit? 

Zodra er ruimte ontstaat op het stroomnet, kunnen we transportcapaciteit vrijgeven. Dit verloopt via vrijgaverondes. Zodra een vrijgaveronde wordt aangekondigd, maken we een momentopname van de wachtlijst. Op basis van deze ‘bevroren wachtlijst’ verdelen we de beschikbare capaciteit volgens de regels voor maatschappelijk prioriteren van de ACM: eerst zijn de aanvragen in categorie 2 aan de beurt, op volgorde van de lijst. Daarna volgt categorie 3 op volgorde van de lijst. Is er nog capaciteit over? Dan gaat dit naar de overige aanvragen op de wachtlijst (zonder prioriteit). Dit proces herhaalt zich bij een nieuwe vrijgaveronde. Aanvragen die nieuw binnenkomen of worden gewijzigd na de momentopname, gaan mee in een volgende vrijgaveronde.   

Hoe kunnen wij onze omgevings- en sectorale plannen beter afstemmen op de (on)mogelijkheden van het net?  

Wat helpt, is dat we vroegtijdig met elkaar het gesprek voeren over:

  • Waar in uw gemeente de netten nu al vol zitten en waar nog meer ruimte is; 

  • Welke netuitbreidingen en -versterkingen op de planning staan; 

  • Welke gebieden u als gemeente op termijn wilt ontwikkelen voor wonen, energie of bedrijvigheid.

Wij kunnen daarbij informatie leveren over de netsituatie op hoofdlijnen (bijvoorbeeld via capaciteitskaarten en toelichting per station). De vertaling van die informatie naar uw omgevingsvisie, omgevingsplan en sectorale programma’s is aan u als gemeente. 

Hoe weet ik of mijn plannen door kunnen gaan?  

  • Heeft u of uw projectontwikkelaar uw nieuwbouwplannen al aangemeld, uw aansluitingen aangevraagd én bevestigd gekregen? Dan kunt u ervanuit gaan dat voor deze plannen voldoende netcapaciteit beschikbaar is.  

  • Plannen die u of uw projectontwikkelaar al voor 1 april actief en concreet met ons besprak en die binnen drie jaar starten, gelden als ‘onder handen werk’. Voldoen uw bouwplannen aan de criteria voor onder handen werk? Dan worden aansluitingen en transportcapaciteit toegekend. U krijgt hierover bericht.  

  • Doet u of uw projectontwikkelaar na 1 juli 2026 een aanvraag en voldoet u aan de vereisten van de netbeheerder? Dan krijgt u een plek op de wachtlijst. Vanaf 1 oktober 2026 geldt de werkwijze Eerder Aanvragen in het bouwproces. Meer informatie krijgt u via VNG.  

Hebben voorzieningen die verbonden zijn aan het woningbouwproject ook recht op prioriteit?   

In het prioriteringskader is ruimte voor ‘kleinschalige, onlosmakelijk verbonden activiteiten’ bij woningbouw, zoals kleinschalige commerciële plinten, buurtvoorzieningen en collectieve gebouwfuncties. Daarbij geldt:  

De hoofdfunctie van het project moet wonen zijn;  

  • de faciliteit is aantoonbaar noodzakelijk; 

  • de omvang is proportioneel; 

  • dit wordt bestuurlijk onderbouwd via een bestuursverklaring. 

Zelfstandig functionerende commerciële functies mogen niet worden meegerekend. 

De precieze uitwerking – bijvoorbeeld de verhouding tussen woningen en commerciële functies – werken wij als netbeheerders nu uit, mede op basis van de toelichting die ACM bij het prioriteringskader heeft opgenomen. Dat beleid is dus nog in ontwikkeling. Zodra hier duidelijke richtlijnen voor zijn, zullen de VNG en wij die delen.   

Gelden hierbij verschillende regels voor nieuwbouw, uitbreiding van de faciliteiten en verduurzaming?

Ja, bij de uitvoering van het prioriteringskader gelden verschillende regels. Nieuwbouw van woningen en scholen krijgt prioriteit. Bij uitbreiding van de faciliteiten (ingrijpende aanpassing met uitbreiding van capaciteit) kan alleen het uitbreidingsdeel prioriteit krijgen. Bij verduurzaming (elektrificatie of efficiëntieverbetering van bestaande gebouwen) krijgt u geen prioriteit, ook niet als beleid of wetgeving dit stimuleert. Projecten met zowel uitbreiding als verduurzaming moeten worden gesplitst; alleen het uitbreidingsdeel kan prioriteit krijgen. 

Welke regels gelden bij tijdelijke afsluiting, opzegging of sloop van de aansluiting?

De huidige regels zijn: bij een verzoek tot tijdelijke afsluiting behoudt u uw transportcapaciteit. Dit geldt ook voor het omzetten van een tijdelijke (bouw)aansluiting naar een definitieve aansluiting. Bij opzegging of sloop van de aansluiting vervalt de capaciteit. U moet voor nieuwbouw dan een nieuwe aanvraag doen. Of we deze regels op korte termijn kunnen aanpassen in relatie tot het nieuwe maatschappelijk prioriteringskader, wordt momenteel onderzocht. 

Hoe moeten wij als gemeente rekening houden met het maximum van 3×35A voor woningen in onze bouwplannen?  

In het ACM-kader geldt dat individuele woningen prioriteit kunnen krijgen voor aansluitingen tot maximaal 3×35A. Hogere aansluitwaarden vallen buiten deze prioritering. Deze kunnen wel op de wachtlijst komen, maar dan zonder prioriteit. Daarnaast helpen netbewuste keuzes – bijvoorbeeld het beperken van verbruik op de piekmomenten en het inzetten van collectieve of slimme oplossingen – voor een zo laag mogelijke belasting van het net. Daarmee kunnen we mogelijk meer klanten helpen. 

Heeft de omvang van het aangevraagde vermogen invloed op de wachtlijstplek? 

Nee. De positie op de wachtlijst wordt bepaald door het moment waarop u uw aanvraag indient, niet door de grootte van het aangevraagde vermogen. In de praktijk kan het wel voorkomen dat kleinere vermogens sneller kunnen worden ingepast bij beperkte vrijgave van capaciteit. Kiest u voor netbewust bouwen, dan kunnen we samen de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk benutten. 

Wat kunnen gemeenten nu al doen?   

In congestiegebieden moet u rekening houden met mogelijke wachttijden voor transportcapaciteit. Het is daarom belangrijk om als gemeente expliciete en netbewuste keuzes te maken: welke bouwprojecten moeten echt eerst, welke kunnen later? Bouw zo netbewust mogelijk, zodat we de ruimte op het net samen zo goed mogelijk kunnen gebruiken. Ga terughoudend om met nieuwe en zwaardere aanvragen tot 1 juli 2026: deze verkleinen de beschikbare ruimte voor woningen en scholen. Bepaal welke projecten u eerst gaat ontwikkelen. Communiceer realistische verwachtingen over uw bouwprojecten. Verzamel vroegtijdig de documenten om de vermogensaanvraag te doen volgens ‘Eerder aanvragen in het bouwproces’. Meer informatie is te vinden op de website van VNG.  Daarnaast kunnen gemeenten helpen om de drukte op het stroomnet te verminderen, door ruimtelijke keuzes voor netverzwaring te versnellen .

Krijg ik voorrang als ik netbewust bouw?  

Netbewust bouwen is een belangrijk middel om de druk op het elektriciteitsnet te verlagen. Door gezamenlijk efficiënt en bewust om te gaan met de beperkte capaciteit, kunnen meer projecten, zoals woningbouw, worden aangesloten en blijft het energienet betaalbaar. Netbewust bouwen levert dus een bijdrage aan het maximale gebruik van het bestaande net voor álle klanten. In het codebesluit Maatschappelijk prioriteren roept de ACM gemeenten ook op om netbewust bouwen te stimuleren.   

Het is belangrijk om te benadrukken dat netbewust bouwen geen garantie geeft op toekenning van (extra) capaciteit of een snellere aansluiting voor de partij die deze aanpak hanteert. De capaciteit die door netbewust bouwen wordt bespaard, gaat niet automatisch naar dezelfde gemeente of partij. In plaats daarvan wordt de vrijgekomen ruimte via de landelijke regels toegekend aan de volgende op de wachtlijst.     

Krijgen gemeenten inzicht in de wachtlijst? 

Er wordt gewerkt aan een overzicht waarin per station en per prioriteitscategorie aangegeven staat hoeveel aanvragen er zijn en voor welk totaal aan vermogen. Positie en omvang van individuele aanvragen worden niet benoemd vanwege gelijkheids- en privacybeginselen.