Congestie in
provincie Utrecht

0:02 / 1:00

In de provincie Utrecht is het elektriciteitsnet overbelast. Dit noemen we netcongestie. De vraag naar elektriciteit groeit sneller dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid. Hierdoor zijn er knelpunten bij het afnemen en terugleveren van stroom. Op deze pagina leest u wat de situatie is in de provincie Utrecht, wat dit betekent voor nieuwe of extra aanvragen voor capaciteit en wat wij er aan doen om het elektriciteitsnet veilig en betrouwbaar te houden.

Situatie in de provincie Utrecht

Op het landelijke hoogspanningsnet van TenneT is er congestie voor zowel het afnemen van elektriciteit als het terugleveren. Het elektriciteitsnet van Stedin is hiermee verbonden en afhankelijk van. Naast de congestie op het landelijke hoogspanningsnet, is er in verschillende gemeenten in de provincie Utrecht ook congestie voor afname en terugleveren op het regionale elektriciteitsnet van Stedin. Met de capaciteitskaart ziet u waar in de provincie Utrecht congestie is op het elektriciteitsnet.

Capaciteitskaart

Oorzaken van netcongestie

De beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet groeit minder snel dan de vraag. In de provincie Utrecht neemt de vraag toe door:

snelle verduurzaming van bedrijven en woningen;
economische groei;
toenemend gebruik van stroom op hetzelfde moment;
een sterke groei van teruglevering (zoals zonne-energie).

Wachtlijst en maatschappelijk prioriteren

Aanvragen voor (extra) vermogen komen in congestiegebieden op een wachtlijst. Het toekennen van vermogen gebeurt zodra ruimte beschikbaar komt op het stroomnet. Aanvragers die een maatschappelijke functie hebben of verlichting bieden aan netcongestie kunnen voorrang krijgen op de wachtlijst. Dat noemen we maatschappelijk prioriteren. De regels hiervoor zijn vastgesteld door de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Lees meer over de wachtlijst

Tijdelijke aansluitpauze in deel van provincie Utrecht

Vanaf 1 juli 2026 geldt in een deel van de provincie Utrecht dat we tijdelijk pauzeren met het vrijgeven van capaciteit. Dit is nodig om het elektriciteitsnet veilig te houden en duurt tot er weer voldoende capaciteit op het net beschikbaar is.

In het gebied rond de stad Utrecht, Woerden, De Ronde Venen, Zeist en Houten (gebied 1a) zijn nieuwe of zwaardere aansluitingen voor bedrijven en huishoudens vanaf 1 juli 2026 alleen mogelijk als het net is uitgebreid of als er ruimte vrijkomt door het net slimmer en flexibeler te gebruiken. Twee keer per jaar beoordelen we of er ruimte is om aanvragen alsnog aan te sluiten.

In Amersfoort, Bunschoten en Soest (gebied 1b) en in Veenendaal (gebied 2) geldt vanaf 1 juli 2026 geen aansluitpauze.

Congestiegebieden provincie Utrecht

Oplossingen

We breiden het net uit, maar dat kost tijd. Daarom zijn daarnaast flexibele oplossingen nodig. Deze kunnen op korte termijn (tijdelijk) extra ruimte op het net opleveren. De situatie in de provincie Utrecht is kritiek, waardoor extra maatregelen nodig zijn om de impact van netcongestie zo veel mogelijk te beperken.

Bouwen: uitbreiding van het elektriciteitsnet

We breiden het net uit door extra elektriciteitskabels in de grond te leggen en elektriciteitsstations nieuw te bouwen of te vergoten. Netbeheerders investeren daarvoor tot en met 2028 jaarlijks 15 miljard euro in het energienet. De netuitbreidingen van TenneT voor het oplossen van de congestie op het hoogspanningsnet zijn naar verwachting in 2033 gerealiseerd. Bij tegenslagen zou dit zelfs pas in 2035 kunnen zijn. Samen met overheden zijn extra maatregelen genomen om deze planning te versnellen. Als alles volgens plan verloopt, kunnen de meest kritieke uitbreidingen eind 2031 gereed zijn.

Dit betekent helaas niet dat alle gebieden in de provincie Utrecht dan weer congestievrij zijn. Dit komt omdat er ook regionale congestie is op onze eigen stations. Ook die congestie moet daarvoor opgelost zijn. Daarom investeren we in de bouw en uitbreiding van stations om de regionale congestie structureel op te lossen. Welke investeringen wij in onze regionale netten doen, vindt u in het overzicht congestiegebieden of bekijk de kaart met geplande investeringen per gemeente. Aanvullende informatie over de investeringen leest u in ons investeringsplan.

Congestiemanagement: slimmer gebruik van het net

Het stroomnet zit alleen tijdens piekmomenten vol. Met behulp van congestiemanagement kunnen we deze pieken verminderen. Om te bepalen of dit in een congestiegebied mogelijk is, doen we een congestiemanagementonderzoek. We maken een technische analyse van het netwerk en de mogelijkheden. Ook roepen we bedrijven en marktpartijen op of zij flexibel met hun energievraag en- aanbod om kunnen gaan. En zo op piekmomenten, als dat nodig is, tijdelijk minder transportcapaciteit te gebruiken. Als onderzoeksresultaat publiceren we een eindrapport met de mogelijkheden en richten we congestiemanagement verder in, afhankelijk van de gevonden oplossing.

Bekijk de congestiemanagementonderzoeken.

Te weinig flexibel vermogen gevonden
In 2024 voerden we een grootschalige zoektocht naar flexibel elektriciteitsvermogen uit bij grootzakelijke gebruikers. Dit leverde helaas nog te weinig op om de druk op het stroomnet te verlagen in de provincie Utrecht. Ook verplichte deelname aan congestiemanagement voor afnamecongestie leverde in datzelfde jaar niet genoeg extra ruimte op.

Flexibel vermogen: onmisbare schakel

Flexibele oplossingen zijn een belangrijke en noodzakelijke schakel in de energietransitie. Daarom vragen wij bedrijven om tegen een vergoeding flexibel vermogen aan te bieden voor congestiemanagement. Zo kunnen we het net op piekmomenten ontlasten. Dat kan bijvoorbeeld door tijdelijk minder of geen elektriciteit te gebruiken als wij daarom vragen. Met flexibel vermogen komt er mogelijk tijdelijk extra ruimte op het stroomnet. Die ruimte kan helpen totdat de netuitbreiding klaar is. Meer informatie en aanmelden flexibel vermogen.

Maatregelen: voor meer ruimte op het net

Tot en met 2033 is in de provincie Utrecht 320 MW aan flexibel vermogen nodig. Dit staat gelijk aan 160.000 huishoudens. De uitbreidingen van het elektriciteitsnet duren vaak jaren door lange vergunningsprocedures. In de Energyboard Utrecht werken we samen met TenneT, provincie en gemeenten aan de extra maatregelen. Die zijn vanaf 2026 nodig om grootschalige storingen te voorkomen en om woningbouw en verduurzaming van bestaande bouw zoveel mogelijk door te kunnen laten gaan. Er zijn maatregelen met een groot potentieel om dit tekort op te lossen. De inzet van alle maatregelen zijn nodig. Intensieve samenwerking tussen alle partijen is hiervoor noodzakelijk. Bekijk de 10 maatregelen.

Samenwerken in de Energy Board

Stedin en TenneT werken samen met de provincie Utrecht, gemeenten en andere partners binnen de Energy Board. In deze samenwerking stemmen overheden en netbeheerders hun plannen voor energie‑infrastructuur beter op elkaar af. Zo kunnen procedures worden verkort en kan de uitbreiding van het elektriciteitsnet sneller starten.

Regionale energiestrategie

Alle provincies in Nederland hebben op dit moment al in meer of mindere mate te maken met krapte op het elektriciteitsnet. De landelijke en regionale netbeheerders verwachten dat het elektriciteitsnet de komende jaren op meer plaatsen zijn maximale capaciteit bereikt. De limiet van het landelijk hoogspanningsnet van Utrecht is bereikt, maar geeft nog geen redenen om te twijfelen over de haalbaarheid van de ambities van de RES U16, RES Amersfoort en RES Food Valley. Wel zijn hierdoor de afhankelijkheden van de infrastructuur nog meer voelbaar en wordt het belang van stevige samenwerking tussen netbeheerders en gemeenten en provincies. Het blijft essentieel om met elkaar te blijven zoeken naar flexibele oplossingen om het elektriciteitsnet optimaal te kunnen benutten.

Gerelateerde onderwerpen

Constructie voor een bouwaansluiting in de buitenlucht

Hulp van gemeenten

Gemeenten en provincies kunnen ruimte vrij maken voor het stroomnet en vergunningenprocessen versnellen.

Lees hoe u kunt helpen

Rijtjeshuizen met zonnepanelen op het dak

Eerder aanvragen

Gemeenten kunnen per 1 oktober 2026 eerder in het bouwproces een aanvraag doen voor woningbouw.